Ik kwam het woord Burkus tegen.\u00a0Mijn Nederlandse socialisatie dreef mijn gedachten meteen richting Noord-Afrika en contreien, maar nee.
\nHet onbekende\u00a0Hongaarse woord\u00a0bleek\u00a0“Duits” te betekenen.\u00a0Maar veel Hongaren kennen dit woord helemaal niet! In\u00a0‘normaal’ Hongaars is\u00a0een Duitser namelijk gewoon ‘N\u00e9met’.
\nIk citeer\u00a0(een stukje uit een twist over\u00a0een mogelijk illegitiem regeringsbesluit in Hongarije ten tijde van de dubbelmonarchie, zo rond 1900:)<\/p>\n
\u00a0“\u2013 A katan\u00e1k dalg\u00e1r\u00f3l nem is besz\u00e9lek, t\u00e1n a burkus mi\u00e1 kellett, de az, hogy kereskedelmi szerz\u0151d\u00e9sekr\u0151l is t\u00e1rgyal\u00e1sakba fagtak, az alkatm\u00e1nyas s\u00e9relem, igenis al-kat-m\u00e1-nyas s\u00e9relem m\u00e9g az magak kiegyez\u00e9se szerint is!”<\/p>\n
Hoe het etymologisch zit, is me nog niet helemaal duidelijk, maar burkus is in ieder geval een verzamelwoord voor Duitsers, en volgens de Hongaarse\u00a0\u00a0Wikiweethet<\/em><\/a>\u00a0betekent het woord zelfs Pruis.\u00a0 Overigens is dit woord nog niet de lastigste hap uit deze zin.\u00a0 Lastig in dit stukje (en in de hele roman) is de historische achtergrond, die tot in details wordt aangehaald. De achtergrond van dit speciefieke\u00a0stukje heb ik inmiddels\u00a0onder de knie, tot mijn grote trots. Ik kwam het woord Burkus tegen.\u00a0Mijn Nederlandse socialisatie dreef mijn gedachten meteen richting Noord-Afrika en contreien, maar nee. Het onbekende\u00a0Hongaarse woord\u00a0bleek\u00a0“Duits” te betekenen.\u00a0Maar veel Hongaren kennen dit woord helemaal niet! In\u00a0‘normaal’ Hongaars is\u00a0een Duitser namelijk gewoon ‘N\u00e9met’. Ik citeer\u00a0(een stukje uit een twist over\u00a0een mogelijk illegitiem regeringsbesluit in Hongarije ten tijde van de dubbelmonarchie, zo […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-88","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.rebekkahermanmostert.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/88","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.rebekkahermanmostert.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.rebekkahermanmostert.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.rebekkahermanmostert.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.rebekkahermanmostert.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=88"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.rebekkahermanmostert.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/88\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.rebekkahermanmostert.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=88"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.rebekkahermanmostert.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=88"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.rebekkahermanmostert.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=88"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nHet wordt al heel lang gebruikt, al\u00a0in\u00a0de prachtige middeleeuwse\u00a0volksverhalen<\/a> over de grote koning M\u00e1ty\u00e1s en\u00a0de\u00a0Duitse koning (a burkus kir\u00e1ly). Ik dacht eerst dat het een soort oud equivalent van moffen was, maar dat bleek een lelijk misverstand.
\nBurkus is veel neutraler, gezelliger, broederlijker.
\nEigenlijk gebruikt men het in het algemeen\u00a0voor iedereen die Duits spreekt en\u00a0ten westen\u00a0van de Leitha woont, dat wil zeggen in Oostenrijk, Duitsland of de verwante taalgebieden.<\/p>\n
\nEen tikje lastig was\u00a0“mi\u00e1” (miatt), maar\u00a0echt lastig is vooral\u00a0het dialect. Dat valt mijns inziens nauwelijks te vertalen. (Maar misschien kom ik hier nog op terug, als ik een aanval van onbeheersbare scheppingsdrang krijg).
\nIk heb het ergens anders op een andere manier gecompenseerd. Als je in je vertaling een Nederlandse dialect gebruikt, geef je al gauw de\u00a0sfeer van wat dommige, onkundige, norsige en beperkte mensen. Onterecht, maar waar. Zelden breng ik een dialect over in vertaling. Wel (zoals in dit geval) de heetgebakerde, rebelse sfeer, de onbesmuikte woordkeus, dat wel.<\/p>\n
\nWel heb ik op onberekenbare momenten last van grote twijfel over het nut van deze kennis. Gaat er over honderd jaar een Chinese vertaler iets doen met de literair geformuleerde details van een hevige discussie in\u00a0de Nederlandse regering? Nee toch?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"